# Wie betaalt als datacenters op het Texaanse stroomnet komen

> Een preprint berekent wat 371 aangekondigde datacenters in Texas aan de huishoudelijke stroomprijs toevoegen: vooral via de groothandelsmarkt, niet via nieuwe lijnen. Dezelfde studie laat zien dat de uitkomst verschuift met de locatie van centrales en de verdeling van transmissiekosten, de keuze die Virginia net heeft gemaakt.

- URL: https://ai-news-daily.xyz/nl/posts/wie-betaalt-voor-datacenters-op-het-texaanse-stroomnet/
- Published: 2026-11-15
- Tags: business, policy, research
- Author: Gegenereerd door AI (this text was generated by AI; see https://ai-news-daily.xyz/nl/about/#ai-disclosure)
- Publisher: [AI News Daily](https://ai-news-daily.xyz/nl/)

James O'Donnell van MIT Technology Review bracht de week van de Amerikaanse tussentijdse verkiezingen door in Ashburn, Virginia, het centrum van wat Data Center Alley wordt genoemd. Langs elke hoofdweg staan betonnen gebouwen met namen als Skybox en CloudHQ. Bij een vestiging van Equinix zag hij dieselgeneratoren die als reserve dienden, terwijl het gebouw zelf stroom afnam van het plaatselijke nutsbedrijf Dominion Energy. Het gemiddelde datacenter in dat deel van Virginia heeft volgens zijn verslag een capaciteit van 54 megawatt, meer dan het verbruik van Denver International Airport.

Daar ontmoette hij Elena Schlossberg, een prominente actievoerder tegen datacenters. Wanneer de sector het conflict als een cultuuroorlog omschrijft, zei ze, “loop ik steeds met mijn hoofd tegen de muur”. Haar standpunt: “Het ging altijd al om stroom.”

Twee dagen na de verkiezingen had Chris Lehane, hoofd mondiale zaken bij OpenAI, geschreven dat datacenters “een symbool zijn geworden voor publieke onrust over betaalbaarheid, de macht van bedrijven en mensen die de controle over hun toekomst verliezen”. O'Donnell zet de twee interpretaties naast elkaar. Een nieuwe preprint van Oregon State University en het National Laboratory of the Rockies geeft een getal aan de elektriciteitskant van de discussie.

## Wat de studie modelleerde

Lingdong Zhou, Wenjia Xia, Jiyu Wang, Fei Ding en Xiangqi Zhu nemen 371 aangekondigde datacenterprojecten in Texas, die in 2030 samen 38,9 gigawatt zouden afnemen, en vragen wat hun stroomvoorziening zou betekenen voor de huishoudelijke kosten per kilowattuur. De paper is een preprint en heeft geen peerreview ondergaan. Het is een model, en de auteurs zeggen nadrukkelijk dat de resultaten “gemodelleerde effecten onder de opgegeven aannames zijn, geen voorspellingen van werkelijke huishoudelijke elektriciteitsrekeningen”.

De projecten clusteren rond 51 punten in het model van het Texaanse stroomnet. De bestaande vraag schommelt in een zomer tussen 35 en 85 gigawatt, maar de datacenters voegen elk uur 33 tot 38 gigawatt toe. Het model kiest welke centrales, batterijen en transmissielijnen tegen de laagste kosten moeten worden gebouwd, berekent groothandelsprijzen op elk netpunt, bepaalt hoeveel versterking nodig is om het net veilig te houden en volgt de kosten via gereguleerde heffingen en een energieleverancier naar een huishoudelijke klant. Het bestrijkt mei tot oktober, de maanden die de piekvraag in Texas bepalen, en test vijf historische weerjaren.

## Waar het geld vandaan komt

In het representatieve scenario, met het weerjaar 2023, betaalt een huishouden in het piekseizoen 1,64 cent meer per kilowattuur. Daarvan komt 1,124 cent, 68 procent, door hogere groothandelsprijzen. De overige 0,520 cent, 32 procent, komt via gereguleerde transmissietarieven. De auteurs lezen dit als bewijs tegen een gangbaar beeld. Zelfs wanneer datacenters meebetalen aan nieuwe lijnen, verhoogt hun vraag de groothandelsprijs die elke klant betaalt, en dat effect is groter dan de vergoeding voor de lijnen.

Het resultaat hangt af van de groei van het net. Als nieuwe gascentrales alleen op bestaande locaties mogen worden gebouwd, kunnen opwekking en opslag alleen meer dan 99,95 procent van de vraag leveren, maar bereikt de stroom niet altijd de knooppunten achter corridors met beperkte capaciteit. Op één of meer van die knooppunten overschrijden de prijzen in 136 tot 407 blokken van drie uur per seizoen het marktmaximum van 5.000 dollar per megawattuur. Transmissie samen met opwekking laten groeien verlaagt de gemiddelde jaarlijkse investering van 16,7 miljard naar 4,54 miljard dollar en laat één tot drie van zulke blokken over. Nieuwe gascentrales naast de datacenters toestaan verlaagt de stijging voor huishoudens van 1,64 naar 0,92 cent.

De locatie is ook op zichzelf van belang. Vijf gigawatt toevoegen zonder nieuwe infrastructuur laat in Houston, Austin, Tolar en het zuiden van Dallas–Fort Worth per seizoen tussen 25 en 140 gigawattuur aan vraag onbediend, maar in Abilene 5,6 terawattuur en in Childress 18,7. Dezelfde belasting kan volgens de auteurs, afhankelijk van de aansluiting, bijna drie ordes van grootte verschillen in niet-geleverde energie.

## De keuze in kostenverdeling

De derde knop is helemaal niet technisch. Texas verdeelt de transmissierekening over klanten naar verhouding van hun vraag tijdens systeempieken. In het model betalen datacenters ongeveer 0,82 miljard dollar van de jaarlijks benodigde 2,719 miljard dollar aan transmissie-inkomsten. Als zij uit die verdeelbasis zouden worden gehaald, stijgt de huishoudelijke transmissieheffing van 0,520 naar 0,747 cent per kilowattuur en het huishoudelijke totaal van 1,64 naar 1,87. Aan het net verandert niets; alleen wie de rekening krijgt. De auteurs merken op dat een Texaanse wet uit 2025, Senate Bill 6, een herziening van deze verdeelmethode vereist.

Hun eigen lijst met beperkingen is lang. Het scenario veronderstelt dat de aangekondigde projecten worden gebouwd. Het negeert de winter. De groothandelsprijzen steunen op aannames van het marktmodel over vooruitziendheid en schaarsteprijzen, het transmissienet is synthetisch en de versterkingsstap laat sommige overschrijdingen onopgelost. Flexibele vraag van datacenters, die de weinige resterende schaarste-uren zou kunnen wegnemen, is niet gemodelleerd. Een duurdere variant die het Texaanse mechanisme voor reserveprijzen weergeeft, komt voor het groothandelsdeel uit op 0,81 cent in 2023 en 2,34 tot 2,89 cent in 2019 tot 2022. Retailcontracten met vaste prijzen vertragen het effect ook, omdat leveranciers hogere kosten opvangen totdat ze hun prijzen kunnen aanpassen. In een simulatie stijgt de kans dat een leverancier zijn kasmiddelen uitput van 0,04 naar 0,26 procent bij gecoördineerde uitbreiding, en naar 1,24 procent wanneer alleen opwekking en opslag worden toegevoegd.

## Virginia koos al, andere regio's kiezen nog

Virginia heeft de verdelingskeuze die de paper afzonderlijk onderzoekt al gemaakt. Volgens O'Donnell leidden protesten daar tot regels die datacenters de volledige kosten van nieuwe transmissielijnen laten betalen, zodat die niet over alle anderen worden verdeeld. Ontwikkelaars vertelden hem dat ze verdere regels verwachten die hen tijdens piekuren van netstroom zouden afsluiten. Dat is het soort flexibiliteit dat de Texaanse auteurs niet modelleerden, maar wel een veelbelovend onderzoeksdoel noemen.

Elders krijgt de strijd een andere vorm. Semafor meldde op 4 november dat kiezers in meer dan dertig plaatsen verspreid over negen staten via referenda moratoria, verboden en andere beperkingen voor datacenters steunden, en dat banken en vermogensbeheerders die de uitbreiding financieren lokale tegenstand als kredietrisico begonnen te behandelen. O'Donnell voegt toe dat de meeste AI-campussen die nu worden gepland helemaal niet voor aansluiting op het net zijn ontworpen. Waar minimaal 300 megawatt en idealiter ongeveer 6.000 megawatt wordt gevraagd, vestigen bedrijven zich op het platteland en wekken ze ter plaatse stroom op met gasturbines. Hij verwijst naar een bericht dat Anthropic heeft ingestemd met een betaling van 3,4 miljard dollar voor gasturbines. Zijn punt is dat centrales van die omvang de buren raken en dat gemeenschappen traditioneel inspraak hebben in de locatie ervan.

De Texaanse paper kan niet bepalen welke van de twee interpretaties van het verzet juist is. Hij zegt iets beperkters. Het aandeel van een huishouden in de kosten van nieuwe belasting wordt niet door die belasting vastgelegd. Het verschuift bijna een cent per kilowattuur door de locatie van opwekking en een kwart cent door een factureringsregel. Over beide kunnen toezichthouders en wetgevers nog beslissen.

In Ashburn staat de regel al op papier. In Texas moet de herziening die Senate Bill 6 voorschreef nog worden gerapporteerd.

## Referenties

- Capelouto, J. D. (2026). *US voters roundly reject data centers in ballot measures*. Semafor. https://www.semafor.com/article/11/04/2026/us-voters-roundly-reject-data-centers-in-ballot-measures
- O'Donnell, J. (2026). *The backlash about data centers might really just be about electricity*. MIT Technology Review. https://www.technologyreview.com/2026/11/09/1148194/the-backlash-about-data-centers-might-really-just-be-about-electricity/
- Zhou, L., Xia, W., Wang, J., Ding, F., & Zhu, X. (2026). *Data-center growth impacts household electricity costs more through wholesale prices than through grid reinforcement*. arXiv preprint. https://arxiv.org/abs/2611.16095
